Trong thời đại số, không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Đây là môi trường kết nối, chia sẻ tri thức, thúc đẩy sáng tạo và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, không gian mạng cũng là nơi các loại thông tin độc hại xuất hiện và lan truyền nhanh chóng, tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Vì vậy, kiên quyết ngăn chặn thông tin độc hại từ sớm, từ xa là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết trong tình hình hiện nay. Thông tin độc hại là những nội dung sai sự thật, xuyên tạc, kích động thù hằn, bôi nhọ tổ chức và cá nhân, truyền bá lối sống lệch chuẩn, cổ súy bạo lực hoặc chống phá Đảng, Nhà nước. Khác với thông tin thông thường, loại nội dung này thường được xây dựng nhằm thao túng cảm xúc, gây hoang mang dư luận hoặc làm xói mòn niềm tin xã hội. Chúng có thể xuất hiện dưới dạng bài viết, video, hình ảnh, tin nhắn, bình luận hoặc các chiến dịch truyền thông có chủ đích. Đáng lo ngại là tốc độ lan truyền của thông tin độc hại ngày càng nhanh nhờ mạng xã hội và các nền tảng số. Chỉ trong vài phút, một nội dung bịa đặt có thể tiếp cận hàng chục nghìn người. Khi đánh trúng tâm lý tò mò, bức xúc hoặc sợ hãi, chúng dễ dàng được chia sẻ rộng rãi mà chưa qua kiểm chứng. Đây là lý do nhiều tin giả, tin xấu có thể gây hậu quả lớn chỉ trong thời gian ngắn.
Các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị thường lợi dụng môi trường mạng để phát tán thông tin độc hại. Chúng xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, bóp méo chính sách của Nhà nước, phủ nhận thành tựu phát triển đất nước, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Một số đối tượng còn cắt ghép hình ảnh, giả mạo phát ngôn, sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để tạo ra nội dung sai lệch nhằm đánh lừa người tiếp nhận. Không chỉ tác động về chính trị, thông tin độc hại còn gây hậu quả trực tiếp đối với đời sống xã hội. Nhiều trường hợp tin giả về dịch bệnh, thiên tai, giá cả thị trường khiến người dân hoang mang, tích trữ hàng hóa, gây rối loạn thị trường. Các nội dung bôi nhọ danh dự, xúc phạm nhân phẩm có thể làm tổn thương cá nhân, gây mất đoàn kết cộng đồng. Những thông tin cổ súy bạo lực, lối sống lệch chuẩn còn ảnh hưởng xấu đến thanh thiếu niên. Vì vậy, ngăn chặn thông tin độc hại phải được tiến hành từ sớm, từ xa, ngay từ khi nội dung chưa lan rộng. Trước hết, cần tăng cường công tác dự báo, giám sát không gian mạng để phát hiện sớm các xu hướng bất thường, nguồn phát tán thông tin xấu và các chiến dịch thao túng dư luận. Chủ động phát hiện sớm sẽ giúp xử lý nhanh, hạn chế hậu quả. Cùng với đó, các cơ quan chức năng cần cung cấp thông tin chính thống nhanh chóng, minh bạch và chính xác. Khi xã hội có đủ thông tin đáng tin cậy, tin giả và nội dung độc hại sẽ khó có cơ hội phát triển. Khoảng trống thông tin chính là môi trường thuận lợi để những luận điệu sai trái len lỏi. Mỗi người dân cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Cần nâng cao kỹ năng số, biết kiểm chứng nguồn tin, không chia sẻ nội dung chưa xác thực, không chạy theo các tiêu đề giật gân hoặc bình luận theo cảm xúc đám đông. Một cộng đồng người dùng tỉnh táo chính là “lá chắn mềm” hiệu quả nhất trước thông tin độc hại. Gia đình và nhà trường cần quan tâm giáo dục thế hệ trẻ về văn hóa ứng xử trên mạng, trách nhiệm công dân số và khả năng nhận diện nội dung độc hại. Khi được trang bị đầy đủ kỹ năng, thanh thiếu niên sẽ biết tự bảo vệ mình trước những cám dỗ và tác động tiêu cực trên môi trường số. Bên cạnh đó, cần xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, phát tán thông tin độc hại theo quy định pháp luật. Sự nghiêm minh của pháp luật không chỉ răn đe mà còn góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và văn minh. Kiên quyết ngăn chặn thông tin độc hại từ sớm, từ xa là bảo vệ sự thật, bảo vệ niềm tin xã hội và bảo vệ tương lai đất nước. Khi cả hệ thống chính trị, các cơ quan chức năng và mỗi người dân cùng chung tay hành động, không gian mạng sẽ trở thành nơi lan tỏa tri thức, giá trị tích cực và khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam.
