Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đã và đang trở thành môi trường quan trọng phục vụ giao tiếp, kinh doanh và giải trí của người dân. Tuy nhiên, song hành với những tiện ích đó là sự gia tăng đáng lo ngại của các hành vi lợi dụng công nghệ để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nổi lên trong thời gian gần đây là chiêu trò quảng cáo “vé số online trả thưởng” với những lời mời gọi hấp dẫn, đánh trực tiếp vào tâm lý muốn kiếm tiền nhanh, ít rủi ro của một bộ phận người dân. Các đối tượng lừa đảo đã dựng lên những “vỏ bọc” tinh vi dưới dạng fanpage, tài khoản mạng xã hội, tự xưng là đơn vị uy tín, chính thức. Bằng việc sử dụng hình ảnh bắt mắt, lời quảng cáo lôi cuốn như “chơi thử – thắng thật”, “rút tiền nhanh”, “hỗ trợ 24/7”, chúng từng bước dẫn dắt người dùng vào các cuộc trò chuyện riêng qua nền tảng nhắn tin. Đây chính là “không gian kín” để các đối tượng thao túng tâm lý, che giấu hành vi và né tránh sự kiểm soát.
Thủ đoạn tuy không mới nhưng ngày càng được hoàn thiện và tinh vi hơn. Ban đầu, người tham gia thường được cho “thắng thử” với số tiền nhỏ nhằm tạo dựng niềm tin. Sau đó, các đối tượng liên tục thúc đẩy nạn nhân nạp tiền với hứa hẹn lợi nhuận cao hơn. Khi người chơi có nhu cầu rút tiền, hàng loạt lý do vô lý được đưa ra như “phí xác minh”, “phí xử lý”, “thuế thu nhập”… Nếu tiếp tục chuyển tiền, nạn nhân sẽ bị kéo dài thời gian, thậm chí bị khóa tài khoản và cắt đứt liên lạc. Hậu quả là tài sản bị chiếm đoạt, trong khi việc truy vết, thu hồi gặp rất nhiều khó khăn. Đáng chú ý, các đối tượng hiện nay còn biến tướng phương thức hoạt động thông qua hình thức livestream trên các nền tảng như TikTok, Facebook… nhằm gia tăng độ lan tỏa và tạo dựng niềm tin giả. Trong các buổi phát trực tiếp, chúng dàn dựng cảnh “trúng thưởng ngay tại chỗ”, hiển thị các giao dịch thành công, sử dụng tài khoản ảo để bình luận tích cực nhằm tạo hiệu ứng đám đông. Đồng thời, liên tục thúc giục người xem “chốt số nhanh”, “tham gia ngay kẻo lỡ”, từ đó khiến nhiều người mất cảnh giác và bị cuốn theo tâm lý đám đông. Không dừng lại ở đó, các đối tượng còn hướng người xem chuyển sang các kênh liên lạc riêng như tin nhắn cá nhân, nhóm kín hoặc đường link ngoài để thực hiện giao dịch. Một số trường hợp còn sử dụng hình ảnh cắt ghép, giả mạo người có ảnh hưởng nhằm tăng mức độ tin cậy. Thực chất, toàn bộ quá trình này đều có thể được dàn dựng nhằm dẫn dụ nạn nhân tham gia và chiếm đoạt tài sản. Cần khẳng định rõ: các hình thức “vé số online trả thưởng” hoạt động thông qua mạng xã hội, yêu cầu chuyển tiền cá nhân, giao dịch ngoài kênh chính thống đều không phải là hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Các đơn vị xổ số kiến thiết được cấp phép không tổ chức giao dịch qua tin nhắn riêng, không yêu cầu người chơi nạp tiền hay đóng phí để nhận thưởng. Mọi lời quảng bá trái ngược với nguyên tắc này đều cần được nhận diện và cảnh giác cao độ. Thực tiễn cho thấy, điểm chung của các vụ lừa đảo là đánh vào lòng tham, sự thiếu cảnh giác và tâm lý “thử vận may”. Khi niềm tin bị dẫn dắt sai hướng, người dùng rất dễ trở thành nạn nhân của những kịch bản đã được chuẩn bị sẵn. Trước tình hình đó, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa và tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Tuyệt đối không nhấn vào các đường link không rõ nguồn gốc, không tham gia các hoạt động kiếm tiền thiếu minh bạch, không chuyển tiền cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào chưa được xác minh. Đồng thời, cần tích cực báo cáo các nội dung có dấu hiệu lừa đảo và chia sẻ thông tin cảnh báo đến người thân, bạn bè. Cuộc đấu tranh với tội phạm trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi hành động cảnh giác của người dân chính là một “lá chắn” góp phần ngăn chặn và đẩy lùi các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi.
