Với sức lan tỏa tức thì, tốc độ cập nhật liên tục và khả năng tiếp cận sâu rộng, đặc biệt trong giới trẻ - những người chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số người dùng internet tại Việt Nam. Mạng xã hội không chỉ đơn thuần là công cụ trao đổi thông tin mà còn là nơi hình thành, củng cố hoặc lung lay tư tưởng, nhận thức, thái độ, niềm tin và quan điểm chính trị - xã hội. Do tính chất mở cùng khả năng ẩn danh và cơ chế thuật toán của các nền tảng số, không gian mạng đang trở thành môi trường thuận lợi để các thế lực thù địch, phản động âm thầm, lén lút gieo rắc thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử, bóp méo sự thật và kích động tâm lý chống đối Một trong những thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm của các thế lực thù địch trên không gian mạng là sự ngụy trang dưới những “vỏ bọc trung lập”, khoác áo “trí thức độc lập”, “phản biện xã hội” để tung ra nội dung mang tính chống phá, xuyên tạc bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa. Nguy hiểm hơn, các đối tượng thù địch còn tận dụng hiệu ứng lan truyền mạnh mẽ của văn hóa mạng như hành vi châm biếm, video hài, ảnh chế để biến các luận điệu phản động thành “trò đùa giải trí”, dễ tiếp cận, dễ chia sẻ, đặc biệt với giới trẻ - những người thường bị cuốn hút bởi sự mới lạ, hài hước mà ít khi đề phòng tính chất chính trị ẩn chứa trong đó. Sự nguy hại không chỉ nằm ở những lời lẽ công khai đối đầu mà còn là thứ ngôn từ “mập mờ đánh lận con đen”, kiểu như “tôi không chống ai, tôi chỉ đặt câu hỏi”, “tôi yêu nước theo cách riêng của tôi”, hay “yêu nước không có nghĩa phải theo đảng”. Những ngụy biện kiểu này, nếu không được nhận diện và phản bác kịp thời, sẽ từng bước làm xói mòn niềm tin, gây ra sự hoài nghi chính trị âm ỉ trong một bộ phận quần chúng, nhất là thanh niên. Đây chính là những “liều thuốc tẩy não mềm” mà nếu không cảnh giác, dễ khiến người tiếp nhận trở nên mơ hồ về lịch sử, rơi vào trạng thái vô cảm chính trị và từng bước bị dẫn dắt đến tư tưởng lệch lạc…
Giới trẻ với đặc trưng năng động, sáng tạo, khát khao khám phá và luôn đi đầu trong tiếp cận cái mới, đồng thời cũng là nhóm dễ bị tác động nhất bởi những xu hướng tư tưởng lệch chuẩn trên không gian mạng. Ở độ tuổi đang hình thành thế giới quan và hệ giá trị cá nhân, nhiều người trẻ có xu hướng đề cao sự “độc lập tư tưởng”, thích thể hiện bản sắc riêng nhưng lại thiếu nền tảng tri thức lý luận chính trị vững chắc để làm “la bàn định hướng” nhận thức, thái độ và hành vi. Thêm vào đó, thói quen đọc lướt, chia sẻ nhanh, bình luận vội đang trở thành biểu hiện khá phổ biến trong cách người trẻ tiêu thụ thông tin ngày nay. Một đoạn clip ngắn, một hình ảnh gây sốc hay vài dòng status giật gân, cảm tính có thể nhanh chóng đánh động cảm xúc, khiến người xem vội vàng chia sẻ mà không quan tâm đến tính chính xác hay mục đích phía sau là gì. Những thủ đoạn như cắt ghép video, trích dẫn rời rạc, bóp méo ngữ cảnh... dễ dàng tạo ra hiệu ứng tưởng là thật, khiến người tiếp cận bị dẫn dụ mà không nhận ra mình đang rơi vào cái bẫy ngôn từ đã được giăng sẵn. Đáng lo hơn, trong bối cảnh hiện nay, không ít thanh niên rơi vào trạng thái thờ ơ chính trị khi cho rằng các vấn đề tư tưởng, chính sách, hay lịch sử chỉ là chuyện của người lớn hay chẳng liên quan đến mình. Chính thái độ mơ hồ, non nớt ấy là mảnh đất màu mỡ để các quan điểm sai trái len lỏi, gieo mầm hoài nghi, dẫn đến nhận thức lệch lạc, mất phương hướng lý tưởng, niềm tin tích cực trong một bộ phận giới trẻ. Nếu không có sự quan tâm, định hướng và đồng hành kịp thời từ gia đình, nhà trường và xã hội thì “ma trận" ngôn từ, thông tin trên không gian mạng sẽ tiếp tục là cái bẫy tai hại, ảnh hưởng tiêu cực đối với thế hệ tương lai… Giữa làn sóng thông tin hỗn loạn trên không gian mạng, việc trang bị cho thanh niên một “hệ miễn dịch tư tưởng số” không chỉ là yêu cầu nhất thời mà còn là trách nhiệm lâu dài, gắn chặt với tương lai của mỗi cá nhân người trẻ và sự ổn định an ninh chính trị của quốc gia. Muốn vậy, cần có các giải pháp định hướng, phòng ngừa và đấu tranh linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với tâm lý và hành vi truyền thông của giới trẻ; từ đó không chỉ chống "nhiễm độc” mà còn tạo "kháng thể" nhận thức vững vàng, giúp thế hệ trẻ có đủ sức đề kháng trước những "cám dỗ" ngôn từ, hình ảnh lệch chuẩn và cạm bẫy thông tin độc hại.
