Ngày 2/6, đại diện thương mại Hoa Kỳ (USTR) đề xuất áp thuế bổ sung 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, trên cơ sở kết luận rằng các nền kinh tế này chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả các biện pháp ngăn chặn nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức và qua đó làm cản trở thương mại Hoa Kỳ.
Lợi dụng sự việc trên, một số tổ chức, cá nhân phản động lưu vong cùng số đối tượng cơ hội chính trị ở trong nước đã có các hoạt động vu cáo, xuyên tạc tình hình nhân quyền, nhất là quyền người lao động ở Việt Nam.
Những luận điệu “mượn gió bẻ măng” trên không gian mạng
Lao động và việc làm là một trong những quyền cơ bản của công dân được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, được cụ thể hóa bằng các văn bản quy phạm pháp luật cũng như bảo đảm thực thi trong đời sống. Lợi dụng việc Hoa Kỳ điều chỉnh chính sách thuế liên quan đến thương mại với các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam thời gian qua, các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị đã tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, tung các thông tin sai lệch hòng kích động tâm lý bài trừ, chia rẽ giữa Nhà nước với người dân, giữa nước ta và Hoa Kỳ, gây tổn hại đến quan hệ đối ngoại giữa hai quốc gia trên các lĩnh vực kinh tế-chính trị-xã hội, phá hoại mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam - Hoa Kỳ…
Bằng những chiêu trò vu cáo, xuyên tạc, các đối tượng trên thường xuyên rêu rao, phủ nhận những thành quả của Việt Nam trong đảm bảo quyền của người lao động. Những luận điệu xuyên tạc hướng đến mục đích gây ra sự phân tâm, lo lắng, hoài nghi về chủ trương, chính sách, pháp luật của Việt Nam đối với người lao động; làm giảm sự nhiệt huyết của người lao động trong công việc; phủ nhận mọi nỗ lực, kết quả của cơ quan chức năng Việt Nam trong công tác quản lý, bảo hộ người lao động; hạ thấp vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Kể từ khi Việt Nam ban hành Bộ luật Lao động năm 2019, các thế lực thù địch trong nước, quốc tế liên tục có những hành vi chống phá. Đài RFI, RFA, VOA tiếng Việt đưa ra các lập luận cho rằng, Việt Nam sửa đổi Bộ luật Lao động chỉ là hình thức. Các đối tượng đã đưa ra cáo buộc Bộ luật Lao động Việt Nam hạn chế quyền tự do lập hội và thương lượng tập thể của người lao động tại các doanh nghiệp; vu cáo Việt Nam không thực hiện các nghĩa vụ đã cam kết trong các hiệp định thương mại quốc tế như Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), vi phạm các công ước của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)…
Đặc biệt cụm từ “Công đoàn độc lập” thường xuyên được nhắc rất nhiều trên các nền tảng mạng xã hội do các tổ chức phản động lưu vong, số đối tượng chống đối điều hành như: Nhóm Bạn Công Nhân (thuộc Việt Tân), Luật khoa tạp chí, Hội Nhà báo độc lập… Các đối tượng kích động tâm lý tiêu cực trong xã hội, nhất là cộng đồng doanh nghiệp, người lao động, làm cho niềm tin của công nhân, người lao động trong nước bị xáo trộn, gây mất đoàn kết. Gây hiểu lầm, mất lòng tin vào chủ trương hội nhập, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ của Đảng và Nhà nước ta.
Thông qua các tổ chức xã hội dân sự mang danh nghĩa “Công đoàn độc lập” nhằm chia rẽ Đảng với công nhân, với người lao động, tiến tới phá vỡ hệ thống tổ chức từ bên trong, xây dựng ngọn cờ, tập hợp lực lượng nhằm triển khai các hoạt động “bất tuân dân sự” tập trung đông người, gây rối ANTT tiến tới bạo loạn, lật đổ, cách mạng đường phố tại Việt Nam. Đây là những chiêu trò phá hoại rất nguy hiểm của các thế lực chống đối, phá hoại, nhất là đối với những người còn nhận thức mơ hồ, thiếu hiểu biết về quan hệ quốc tế trong bối cảnh, tình hình mới.
Những thành tựu của Việt Nam trong bảo đảm quyền của người lao động
Lao động và việc làm là một trong những quyền cơ bản của công dân được các bản Hiến pháp Việt Nam qua các thời kỳ ghi nhận. Hiến pháp năm 2013 đặt bước phát triển mới trong quy định về quyền lao động và việc làm của công dân.
Điều 35 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc; người làm công ăn lương được bảo đảm các điều kiện làm việc công bằng, an toàn; được hưởng lương, chế độ nghỉ ngơi; nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ tuổi lao động tối thiểu”.
Có thể thấy rằng, trên cơ sở kế thừa và phát triển quy định của các bản Hiến pháp trước đây, tiếp thu hợp lý quy định của pháp luật quốc tế về quyền lao động của con người, Hiến pháp năm 2013 đã quy định về quyền lao động và việc làm của công dân một cách thực chất, rõ ràng hơn, tương thích với pháp luật quốc tế.
Những năm qua, Quốc hội đã ban hành nhiều văn bản luật, bộ luật nhằm cụ thể hóa quy định của Hiến pháp về quyền lao động và việc làm. Có thể kể đến một số văn bản sau đây: Luật Việc làm năm 2013, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2014, Bộ luật Lao động năm 2019...
Ngoài ra, cùng với quá trình hội nhập quốc tế và tăng cường hợp tác quốc tế về quyền con người, Việt Nam đã tham gia 25 công ước của Tổ chức Lao động quốc tế bao gồm 7 trong số 8 công ước cơ bản. Việt Nam cũng đã nỗ lực triển khai việc thực thi các công ước, trong đó có việc nội luật hóa các quy định của công ước trong hệ thống luật quốc gia.
Trong những năm qua, bất chấp những trở ngại toàn cầu, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân khoảng 6,2%. Đặc biệt tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt 8,02% là điểm sáng về tăng trưởng kinh tế, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao của khu vực và thế giới. Quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỷ USD, xếp thứ 32 nền kinh tế trên thế giới, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. Tính đến cuối năm 2024, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 53,2 triệu người. Hằng năm giải quyết việc làm cho 1,5-1,6 triệu lượt người; tỷ lệ thất nghiệp chung duy trì ổn định ở mức dưới 3%, tỷ lệ thất nghiệp thành thị dưới 4%.
Báo cáo Phát triển con người năm 2025 ghi nhận Việt Nam đã thăng hạng vượt bậc về Chỉ số Phát triển con người (HDI), đạt 0,766 điểm, tăng 14 bậc so với xếp hạng năm ngoái, từ vị trí vị trí 107 lên vị trí 93/193 quốc gia và duy trì vững chắc trong nhóm nước có phát triển con người cao.
Hiện nay, cả nước có gần 3,3 triệu người hưởng các chế độ hưu trí và trợ cấp BHXH hằng tháng. Tính đến cuối năm 2024, số người tham gia BHXH đạt trên 20 triệu người và đạt 42,7% lực lượng lao động trong độ tuổi, trong đó số người tham gia BHXH tự nguyện đạt 2,3 triệu người, đạt 4,9% lực lượng lao động trong độ tuổi; 94,1% dân số đã tham gia BHYT. Dự kiến số người tham gia BHXH năm 2025 là 21,343 triệu người đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi (vượt mục tiêu Trung ương giao tại Nghị quyết số 28-NQ/TW khoảng 0,1%).
Tổ chức bộ máy BHXH Việt Nam đã từng bước được kiện toàn theo tinh thần “Chính phủ liêm chính, kiến tạo, hành động, phục vụ người dân và doanh nghiệp”. Tỉ lệ người lao động được tiếp cận khám sức khỏe định kỳ tăng mạnh, khoảng 70% so với giai đoạn trước, cho thấy sự quan tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước với người lao động.
Theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, từ năm 2026 sẽ tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm 1 lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên, trong đó có người lao động.
Chỉ tính riêng trong nhiệm kỳ 2018 - 2023, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã tham gia xây dựng, hoàn thiện 15 báo cáo thực thi Công ước quốc tế, đề xuất nâng mức lương tối thiểu tăng 25,34% cho người lao động. Công đoàn Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình lớn chăm lo về chính sách, vật chất, tinh thần cho công nhân, người lao động, như: Chương trình “Tết sum vầy” hỗ trợ 30 triệu lượt đoàn viên, người lao động, với tổng số tiền hơn 28 nghìn tỷ đồng; chương trình “Mái ấm Công đoàn” giúp hơn 14 nghìn đoàn viên, người lao động được xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở với tổng số tiền hỗ trợ hơn 500 tỷ đồng; chương trình “Phúc lợi đoàn viên” được các cấp công đoàn ký kết thỏa thuận hợp tác ưu đãi giá cho 6,5 triệu lượt đoàn viên, người lao động được hưởng lợi tổng số tiền 1.400 tỷ đồng.
Đến nay, Việt Nam đã tham gia 4 chu kỳ UPR (năm 2009, 2014, 2019 và 2024). Ở mỗi chu kỳ Việt Nam đều thể hiện thiện chí và nỗ lực cam kết thực hiện các khuyến nghị đã chấp thuận. Trong bảng xếp hạng năm 2026 vừa được trang thông tin Retraite sans Frontières của Pháp công bố, Việt Nam vinh dự nằm trong danh sách 10 quốc gia đáng sống nhất thế giới dành cho người nghỉ hưu, nhờ chi phí sinh hoạt hợp lý, điều kiện sống ngày càng cải thiện và hệ thống hạ tầng, y tế có nhiều tiến bộ.
Đánh giá về nhân quyền Việt Nam, quyền điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam Ramla Khalidi khẳng định: “Việt Nam đã thể hiện vai trò tiên phong trong bảo vệ và thúc đẩy quyền con người”.
Kết quả này khẳng định sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội và nỗ lực thúc đẩy bảo vệ quyền con người của Việt Nam, đồng thời là bằng chứng không thể bác bỏ về uy tín, trách nhiệm và năng lực đóng góp của Việt Nam đối với tiến trình nhân quyền toàn cầu.
Tại họp báo thường kỳ ngày 4/6 ở Hà Nội, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nêu rõ, “Kết luận điều tra về các hành vi lao động cưỡng bức của Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng, ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức”.
Đồng thời người phát ngôn Bộ Ngoại giao nhấn mạnh chủ trương nhất quán của Việt Nam là nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, tuân thủ nghiêm túc các quy định của Tổ chức Lao động quốc tế, của các hiệp định thương mại tự do.
Bằng những minh chứng, những thành tựu trong bảo đảm và thúc đẩy quyền con người, trong đó có quyền của người lao động ở Việt Nam luôn được đảm bảo là kết quả sự lãnh đạo nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc đặt con người ở vị trí trung tâm, lấy hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu, được nhân dân đồng tình, bạn bè quốc tế ghi nhận, đánh giá cao. Đó là minh chứng rõ nét nhất, bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận thành quả nhân quyền Việt Nam, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
