Giữa núi rừng Đại Sơn xa xôi, nơi học trò vẫn băng đèo, vượt suối đến lớp, có một người thầy lặng thầm gieo từng con chữ, thắp lên những ước mơ đổi đời từ tri thức. Bằng tâm huyết và ý chí của người thủ lĩnh, thầy Hiệu trưởng Nguyễn Duy Tùng đã cùng tập thể Trường TH&THCS Phúc Sơn II viết nên câu chuyện truyền cảm hứng về hành trình vượt khó, đưa ngôi trường vùng cao vươn lên đạt chuẩn Quốc gia và là mái nhà hạnh phúc của học trò vùng cao giữa muôn vàn gian nan thử thách. Đại Sơn là xã miền núi phía Tây Bắc tỉnh Bắc Ninh, có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội và an ninh quốc phòng. Địa hình chủ yếu là đồi núi, thung lũng nhỏ, dân số khoảng hơn 12 nghìn người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 66% gồm các dân tộc Dao, Nùng, Tày, Cao Lan, Sán Chí và Kinh sống đoàn kết từ lâu đời. Trường TH&THCS Phúc Sơn II tọa lạc tại thôn Non Tá, xã Đại Sơn – cách trung tâm xã 11 km và cách trung tâm tỉnh gần 80 km. Đây là ngôi trường vùng sâu, vùng xa nhất của huyện Sơn Động trước đây và cũng là một trong những trường khó khăn nhất của tỉnh Bắc Ninh hiện nay. Học sinh của trường chủ yếu đến từ ba thôn Non Tá, Đồng Băm và Đồng Cao – những thôn đặc biệt khó khăn, địa hình hiểm trở, đường đi lại phần lớn là dốc núi, trơn trượt; cứ đến mùa mưa lũ là việc đến lớp trở thành hành trình đầy nguy hiểm. Là khu vực di dân phục vụ Trường bắn Quốc gia TB1, dân số thưa thớt nên số lượng học sinh của trường khá ít, 97,8% là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Chính điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đời sống nhân dân còn nhiều vất vả cùng quy mô trường nhỏ đã khiến nơi đây trước kia ít nhận được sự đầu tư, chất lượng dạy và học hạn chế. Trường TH&THCS Phúc Sơn II từng bị xem là “điểm xám” của giáo dục vùng cao và luôn đứng cuối trong các phong trào thi đua của xã và huyện. Những năm gần đây, tình hình đã thay đổi rõ rệt. Được sự quan tâm của các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội, đặc biệt là sự đổi mới mạnh mẽ của đội ngũ cán bộ – giáo viên – nhân viên và sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Giám hiệu – trong đó vai trò của thầy Hiệu trưởng Nguyễn Duy Tùng mang tính bước ngoặt – Phúc Sơn II đã có sự chuyển mình mạnh mẽ kể từ ngày thầy nhận nhiệm vụ đứng đầu nhà trường. Thầy Nguyễn Duy Tùng tốt nghiệp Khoa Ngữ văn – Trường Đại học Sư phạm Hà Nội II năm 2008 và trở về công tác tại trường THCS An Châu – quê hương mình. Với nhiệt huyết của tuổi trẻ, thầy nhanh chóng khẳng định năng lực chuyên môn khi liên tục bồi dưỡng học sinh giỏi đạt thành tích cao, trong đó nổi bật là năm học 2012 2013 có học sinh đạt giải Nhất cấp huyện và Khuyến khích cấp tỉnh môn Ngữ văn – thành tích mà nhà trường chưa từng có trước đó. Thầy nhiều năm liền đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp huyện và được Phòng GD&ĐT ghi nhận, đánh giá cao. Năm học 2014–2015, thầy được trưng tập về Phòng GD&ĐT Sơn Động để phụ trách chuyên môn Ngữ văn toàn huyện. Những tham mưu đổi mới của thầy đã góp phần đưa chất lượng thi học sinh giỏi môn này khởi sắc vượt bậc cả về số lượng và thứ hạng giải cấp tỉnh. Tháng 9/2016, thầy được bổ nhiệm giữ chức Phó Hiệu trưởng, Phó Bí thư Chi bộ, Chủ tịch Công đoàn Trường THCS thị trấn An Châu – một trong những đơn vị có phong trào mạnh của huyện. Trong 5 năm công tác tại đây, thầy đã tham mưu nhiều giải pháp đổi mới hiệu quả, giúp nhà trường luôn đứng đầu phong trào thi đua của huyện. Thầy trực tiếp hướng dẫn học sinh đạt giải nhất cấp huyện và giải Ba cấp tỉnh Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên – Nhi đồng và hỗ trợ đồng nghiệp hướng dẫn học sinh đạt giải Nhì cấp tỉnh Cuộc thi Khoa học kỹ thuật. Những thành tích ấy là minh chứng cho năng lực quản lý, sự tận tâm và tài dẫn dắt của thầy.
Thế nhưng, trong sâu thẳm trái tim người thầy ấy luôn đau đáu một điều: trở về giúp đỡ học sinh vùng cao còn nhiều thiệt thòi mà thầy từng gặp khi đi kiểm tra chuyên môn. Đó chính là những hình ảnh ngôi trường Phúc Sơn II đơn sơ, thiếu thốn; những em nhỏ chân đất vượt rừng đi học với mái tóc hoe nắng, quần áo chưa lành lặn, ánh mắt thơ dại ít được tiếp xúc với thế giới bên ngoài… Những hình ảnh ấy cứ day dứt trong thầy mãi. Năm 2021, cơ hội đã đến khi huyện tổ chức tuyển chọn Hiệu trưởng Trường TH&THCS Phúc Sơn II. Với bản đề án đổi mới mang tầm nhìn và quyết tâm mạnh mẽ, thầy Nguyễn Duy Tùng đã được tín nhiệm bổ nhiệm vị trí Hiệu trưởng. Dù mỗi ngày đi về hơn 60 km đường rừng núi nguy hiểm, thầy vẫn kiên trì bám trường, bám lớp với niềm tin: “Phúc Sơn II phải thay đổi!” Ngay năm học đầu tiên 2021–2022, thầy tham mưu sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, dồn học sinh từ hai điểm trường lẻ về khu chính để tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục. Học sinh phải đi lại vất vả hơn nhưng đổi lại các em được học tập trong môi trường tập trung, có điều kiện tiếp cận tri thức tốt hơn. Thấu hiểu những bữa trưa vội vã bằng cơm nguội giữa núi rừng lạnh giá, thầy nung nấu quyết tâm xây dựng mô hình bán trú, để học sinh được ăn nóng, nghỉ ấm mỗi ngày đến lớp. Năm 2022, thông qua tham mưu của thầy, nhà trường được bàn giao và cải tạo lại khu UBND xã và Trạm Y tế cũ thành bếp ăn – khu bán trú và sân chơi thể thao cho học sinh. Thầy tích cực vận động, kêu gọi các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm cùng chung tay ủng hộ. Nhờ sự dẫn dắt đầy tâm huyết, khu bán trú và bếp ăn tập thể đã hoàn thiện, đi vào hoạt động với đầy đủ công trình khép kín, đồ dùng sinh hoạt, có cả vườn rau xanh do học sinh tự trồng. Mô hình bán trú không chỉ giúp nâng cao thể lực, trí tuệ cho học sinh mà còn nuôi dưỡng tinh thần, tạo niềm tin và khơi dậy ước mơ nơi các em – minh chứng sống động cho tầm nhìn của người thủ lĩnh một trường học vùng cao.
Trong công tác chuyên môn, thầy Tùng luôn tận tâm, đầy trách nhiệm và không ngừng đổi mới phương pháp quản lý, giảng dạy. Thầy xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh vùng cao, trong đó chú trọng cả ba mũi nhọn: Phát triển học sinh giỏi: thành lập đội tuyển, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp, tạo động lực và môi trường học tập tích cực; Phụ đạo học sinh yếu kém: phân loại đối tượng cụ thể, “cầm tay chỉ việc”, hình thành ý chí vượt khó cho các em; Giáo dục trải nghiệm – kỹ năng sống: giúp học sinh được tiếp cận tri thức mới bên ngoài bản làng.
Nhận thấy học sinh vùng sâu vùng xa còn nhiều thiệt thòi trong sự tiếp cận văn hoá, thầy đã triển khai nhiều chương trình trải nghiệm thực tế giàu ý nghĩa: Tham quan các di tích lịch sử, văn hoá trong tỉnh; Học tập tại Thủ đô Hà Nội, các “địa chỉ đỏ” ghi dấu truyền thống cách mạng; Giao lưu với các trường bạn ở khu vực đồng bằng. Những chuyến đi ấy không chỉ mang lại kiến thức thực tế, mở rộng hiểu biết xã hội mà còn khơi dậy trong các em ước mơ về cuộc sống tốt đẹp hơn, ý thức “học để có tri thức, học để thoát nghèo và giúp quê hương đổi mới”. Song song với đó, thầy đặc biệt quan tâm giáo dục nhân cách và kỹ năng sống: từ lễ phép trong giao tiếp, tự phục vụ bản thân, đến kỹ năng hợp tác, chia sẻ, ứng xử văn minh…. Nhờ những chuyển biến toàn diện ấy, chất lượng giáo dục nhà trường năm sau luôn cao hơn năm trước, nhiều chỉ số thi đua bứt phá rõ rệt. Trường thoát khỏi vị trí cuối bảng trong phong trào thi đua toàn ngành, trở thành niềm hy vọng mới của giáo dục xã vùng cao.
Nhờ những nỗ lực không ngừng của thầy và trò cùng sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của thầy Hiệu trưởng Nguyễn Duy Tùng, tập thể Trường TH&THCS Phúc Sơn II đã vượt qua nhiều khó khăn, từng bước khẳng định vị thế trong sự nghiệp giáo dục vùng cao. Cơ sở vật chất ngày càng khang trang, cảnh quan sư phạm đổi mới toàn diện, chất lượng dạy và học liên tục được nâng cao. Nhờ những điều kiện trên ngày 31 tháng 12 năm 2024 UBND tỉnh Bắc Giang Ban hành Quyết định 2126/QĐ-UBND công nhận Trường TH&THCS Phúc Sơn II đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, trước 2 năm so với Kế hoạch nhà trường xây dựng. Đây là một dấu mốc lịch sử ghi nhận sự cố gắng, tâm huyết và cống hiến bền bỉ của thầy và trò. Danh hiệu ấy không chỉ đem lại niềm vui, tự hào cho tập thể nhà trường mà còn là niềm phấn khởi chung của nhân dân xã Đại Sơn. Đây chính là động lực lớn lao để thầy và trò tiếp tục nỗ lực, giữ vững danh hiệu và không ngừng phát triển mạnh mẽ hơn. Cùng với thành tích chung của nhà trường, thầy Hiệu trưởng Nguyễn Duy Tùng đã được Đảng ủy – UBND xã, Huyện ủy – UBND huyện khen thưởng vì có nhiều đóng góp xuất sắc trong công tác quản lý và phát triển giáo dục. Những tấm giấy khen đó không chỉ là sự ghi nhận cho nỗ lực cá nhân của thầy mà còn là nguồn động viên tinh thần quý giá, tiếp thêm ngọn lửa nhiệt huyết để thầy tiếp tục tiên phong trên hành trình “trồng người” nơi vùng cao gian khó.
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy mỗi thành quả hôm nay của Trường TH&THCS Phúc Sơn II đều thấm đượm mồ hôi, công sức và tâm huyết của thầy trò vùng núi Đại Sơn. Từ những bước chân vượt suối, băng đèo đến lớp; đến ước mơ về bếp ăn bán trú ấm áp; rồi sự đổi thay đầy tự hào hôm nay… tất cả đã viết nên câu chuyện đẹp về niềm tin, nghị lực và khát vọng vươn lên. Dưới sự lãnh đạo tận tâm, quyết đoán và giàu trách nhiệm của thầy Hiệu trưởng Nguyễn Duy Tùng, Trường TH&THCS Phúc Sơn II đã, đang và sẽ tiếp tục tỏa sáng, góp phần xây dựng quê hương Đại Sơn nói riêng và tỉnh Bắc Ninh nói chung ngày càng giàu đẹp, văn minh; vững bước trong kỷ nguyên vươn mình phát triển của đất nước. Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 lại về trong không khí hân hoan và tự hào. Đây là dịp để thế hệ học trò, phụ huynh và toàn xã hội cùng nhìn lại và ghi nhận những đóng góp âm thầm mà bền bỉ của các thầy cô giáo vùng cao Đại Sơn, những người đã chấp nhận thiệt thòi để giữ vững "ánh sáng tri thức" giữa đại ngàn./
