Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen; các vấn đề về chủ quyền, biên giới, biển đảo, an ninh mạng, an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh con người ngày càng nổi lên rõ nét, yêu cầu đặt ra đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày càng toàn diện, nặng nề và cấp bách hơn.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoàn thiện thể chế phát triển, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, trong đó có việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quốc phòng, an ninh và đối ngoại như một trụ cột quan trọng của chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Quốc phòng, an ninh và đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên; không chỉ là “lá chắn” bảo vệ Tổ quốc mà còn trở thành “đòn bẩy” trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; chuyển dịch tư duy “bảo vệ” sang tư duy “kiến tạo phát triển”, là “cấu phần của năng lực cạnh tranh quốc gia”; nâng cao khả năng “tự chủ chiến lược”, xây dựng “ thế trận lòng dân”; “ bảo vệ tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi tổ quốc chưa nguy”.
Những năm qua, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ cùng các cơ quan có thẩm quyền đã tập trung xây dựng, sửa đổi, bổ sung nhiều đạo luật quan trọng thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, góp phần quan trọng hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Tuy nhiên, quá trình xây dựng pháp luật trong các lĩnh vực này vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định. Vì vậy, việc nghiên cứu chuyên đề: “Nâng cao hiệu quả công tác xây dựng pháp luật về quốc phòng, an ninh và đối ngoại” không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là nhiệm vụ chính trị cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh quốc gia, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động hội nhập quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Nâng cao hiệu quả công tác xây dựng pháp luật trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại, không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho quản lý nhà nước mà còn là yêu cầu trực tiếp để thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi sẽ góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Cần phát huy vai trò của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan tư pháp, các bộ, ngành, địa phương và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Xây dựng hệ thống pháp luật về quốc phòng, an ninh và đối ngoại thực sự hiện đại, ổn định, khả thi, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, phục vụ tốt yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong tình hình mới.
