Thực hiện Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, ngày 01/7/2025, xã Đại Sơn chính thức được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba xã: Phúc Sơn, Giáo Liêm và Đại Sơn cũ.
Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, tài nguyên, phát huy thế mạnh tổng hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, nâng cao đời sống nhân dân tại khu vực miền núi phía Tây Bắc tỉnh Bắc Ninh.
Cùng nhau làm đường nối nhịp quê hương
I. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
Đại Sơn là xã miền núi, nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Bắc Ninh, có vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng của tỉnh. Địa giới hành chính được xác định như sau:
• Phía Bắc giáp Trường bắn Quốc gia khu vực I;
• Phía Đông giáp các xã Vân Sơn,
• Phía Nam giáp xã Yên Định,
• Phía Tây giáp xã Biển Động, tỉnh Bắc Ninh.
Tổng diện tích tự nhiên của xã khoảng 76,38 km², là một trong những xã có diện tích lớn. Dân số toàn xã khoảng 12.150 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 70%, gồm các dân tộc: Nùng, Tày, Cao Lan, Sán Chí, Dao, Kinh cùng sinh sống đoàn kết, gắn bó lâu đời.
Địa hình xã chủ yếu là đồi núi, thung lũng nhỏ, đất đai màu mỡ, phù hợp phát triển lâm nghiệp, trồng cây ăn quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Đại Sơn là vùng cao nhưng không phải vùng biên giới, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ rừng đầu nguồn và phát triển kinh tế miền núi bền vững.
II. Lịch sử hình thành và quá trình phát triển
Trước khi hợp nhất, ba xã Phúc Sơn, Giáo Liêm, Đại Sơn cũ đều có lịch sử lâu đời, từng nhiều lần điều chỉnh địa giới phục vụ nhiệm vụ quốc phòng và phát triển địa phương:
• Tiền thân là các xã Phúc Thắng, Thạch Sơn thuộc huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang.
• Năm 1980, thực hiện nhiệm vụ xây dựng Trường bắn Quốc gia (TB1), xã phải di chuyển dân cư, điều chỉnh địa giới.
• Ngày 01/3/2020, xã Phúc Sơn được thành lập trên cơ sở hợp nhất xã Phúc Thắng và Thạch Sơn.
• Hiện nay, xã Phúc Sơn có diện tích 39,39 km², dân số 2.150 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 76,6%, sinh sống tại 6 thôn: Non Tá, Đồng Băm, Đồng Cao, Đồng Mương, Thước, thôn Mới.
2. Xã Đại Sơn (cũ)
• Thành lập năm 2020 trên cơ sở sáp nhập xã Chiên Sơn và Quế Sơn.
• Đến ngày 28/3/2025, xã Đại Sơn được UBND tỉnh Bắc Giang công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới năm 2024.
• Xã có diện tích 15,60 km², dân số 6.485 người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 67,1%, gồm 9 thôn: Trung Sơn, Tân Hiệp, Đồng Chanh, Nam Sơn, Khuân Cầu, Tân Sơn, Tân Trung, Đồng Cảy, Làng Khang.
3. Xã Giáo Liêm (cũ)
• Là vùng đất cổ, có từ thời Nguyễn, thuộc tổng Biển Động xưa, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang.
• Đến nay, xã Giáo Liêm có diện tích 21,39 km², dân số 3.518 người, đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống đan xen tại 4 thôn: Đá Cối, Rèm, Gốc Sau, Việt Tiến.
Việc hợp nhất các xã là yêu cầu tất yếu nhằm phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh của vùng, khai thác quỹ đất hợp lý, nâng cao đời sống nhân dân, thúc đẩy phát triển bền vững.
III. Tổ chức hành chính xã Đại Sơn hiện nay
Sau sáp nhập, xã Đại Sơn có tổng cộng 19 thôn, gồm:
• 9 thôn từ xã Đại Sơn cũ: Trung Sơn, Tân Hiệp, Đồng Chanh, Nam Sơn, Khuân Cầu, Tân Sơn, Tân Trung, Đồng Cảy, Làng Khang;
• 4 thôn từ xã Giáo Liêm: Đá Cối, Rèm, Gốc Sau, Việt Tiến;
• 6 thôn từ xã Phúc Sơn: Non Tá, Đồng Băm, Đồng Cao, Đồng Mương, Thước, thôn Mới.
Với diện tích rộng, dân số đông, xã Đại Sơn là địa phương có quy mô lớn nhất khu vực miền núi phía Tây Bắc tỉnh Bắc Ninh, có vị trí địa lý, chính trị - quốc phòng quan trọng trong toàn tỉnh.
Đông đảo đồng bào các dân tộc xã Đại Sơn cùng hội tụ, tạo nên sắc màu văn hoá rộn ràng và đầy tự hào
IV. Kinh tế - xã hội và tiềm năng phát triển
Thế mạnh nổi bật của xã:
Sản xuất nông - lâm nghiệp bền vững;
Phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như: vải thiều, táo, mận;
Chăn nuôi đại gia súc, gia cầm theo hướng trang trại tập trung;
Khai thác hợp lý tiềm năng rừng tự nhiên kết hợp bảo vệ môi trường;
Phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số.
Cơ sở hạ tầng:
Hệ thống đường giao thông liên thôn, liên xã từng bước được đầu tư nâng cấp. Các công trình dân sinh như trường học, trạm y tế, điện lưới quốc gia, công trình thủy lợi… được quan tâm xây dựng, phục vụ tốt hơn cho đời sống nhân dân.
Khó khăn, thách thức:
• Địa hình đồi núi phức tạp, giao thông còn hạn chế tại một số khu vực;
• Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo cao, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn;
• Nhu cầu đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ công còn lớn.
Cây táo, cây trồng chủ lực của địa phương
V. Định hướng phát triển trong giai đoạn tới
Xã Đại Sơn xác định rõ những mục tiêu trọng tâm sau:
Phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp hiệu quả, nâng cao thu nhập cho nhân dân;
Tăng cường trồng rừng, trồng cây ăn quả bảo vệ tài nguyên thiên nhiên gắn với phát triển du lịch sinh thái;
Đẩy mạnh xây dựng xã Nông thôn mới, hoàn thiện kết cấu hạ tầng nông thôn;
Gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc;
Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội;
Nâng cao chất lượng hệ thống chính trị, đội ngũ cán bộ các cấp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.
VI. Khẳng định vị thế, quyết tâm phát triển
Phát huy truyền thống đoàn kết, cần cù, sáng tạo của cộng đồng các dân tộc, cùng sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên, sự đồng thuận, chung sức của nhân dân, xã Đại Sơn quyết tâm xây dựng quê hương ngày càng phát triển toàn diện, xứng đáng là vùng kinh tế - xã hội trọng điểm miền núi tỉnh Bắc Ninh, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển chung của tỉnh và đất nước.
