Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới (Chỉ thị số 06-CT/TW, ngày 6/6/2026).
Trên cơ sở đó, Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới có ý nghĩa hết sức quan trọng. Chỉ thị không chỉ khẳng định vai trò, vị trí của Viện Kiểm sát nhân dân trong hệ thống chính trị và trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà còn đặt ra những định hướng lớn nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát trong tình hình mới.
1. Khẳng định vai trò trung tâm của Viện Kiểm sát nhân dân trong bảo vệ công lý và kiểm soát quyền lực tư pháp
Một trong những nội dung quan trọng hàng đầu của Chỉ thị là tiếp tục khẳng định Viện Kiểm sát nhân dân là thiết chế hiến định, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng. Đây là cơ quan có chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và tham gia kiểm soát quyền lực nhà nước trong lĩnh vực tư pháp.
Vai trò của Viện Kiểm sát nhân dân không chỉ dừng lại ở việc thực hiện quyền công tố trong các vụ án hình sự, mà còn rộng hơn là bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất; kịp thời phát hiện, phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý vi phạm trong hoạt động tư pháp. Thông qua hoạt động kiểm sát, ngành Kiểm sát góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Đặc biệt, trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền, kiểm soát quyền lực là vấn đề có ý nghĩa then chốt. Quyền lực nhà nước nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể dẫn tới lạm quyền, vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Vì vậy, việc tăng cường vai trò của Viện Kiểm sát nhân dân trong kiểm soát quyền lực tư pháp chính là yêu cầu khách quan, góp phần xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, công bằng và nghiêm minh.
2. Tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với công tác kiểm sát
Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn nữa về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát nhân dân. Sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát phải được thực hiện trực tiếp, toàn diện, thường xuyên và hiệu quả.
Điều này đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức đảng cần kịp thời ban hành chủ trương, định hướng lớn về công tác kiểm sát phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị của đất nước, của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực. Đồng thời, cần phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu, nâng cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát trong quá trình tổ chức thực hiện.
Một điểm đáng chú ý là Chỉ thị yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa Viện Kiểm sát nhân dân với các cơ quan tư pháp và các cơ quan có liên quan. Bên cạnh đó, cần phát huy hiệu quả vai trò giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân đối với hoạt động kiểm sát. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm hoạt động của ngành Kiểm sát công khai, minh bạch, đúng pháp luật, gắn bó mật thiết với Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân.
3. Đổi mới mạnh mẽ hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp
Một nội dung trọng tâm khác của Chỉ thị là yêu cầu đổi mới thực chất hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả. Trong đó, ngành Kiểm sát cần chuyển mạnh từ phương thức làm việc truyền thống sang phương thức quản trị tư pháp hiện đại, dựa trên chứng cứ, dữ liệu, công nghệ số, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Đối với hoạt động công tố, Chỉ thị yêu cầu tăng cường trách nhiệm công tố, gắn công tố với hoạt động điều tra ngay từ đầu và xuyên suốt quá trình giải quyết vụ án. Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm bảo đảm việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử được thực hiện khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; đồng thời phòng ngừa oan sai, không để lọt tội phạm.
Ngành Kiểm sát cũng cần nâng cao năng lực tranh tụng của kiểm sát viên tại phiên tòa. Kiểm sát viên không chỉ phải nắm chắc hồ sơ, chứng cứ, quy định pháp luật mà còn phải có bản lĩnh, kỹ năng lập luận, khả năng đối đáp thuyết phục, thể hiện rõ vai trò bảo vệ pháp luật, bảo vệ công lý và lẽ phải.
Bên cạnh lĩnh vực hình sự, công tác kiểm sát các hoạt động tư pháp khác cũng cần được tăng cường, nhất là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân như tạm giữ, tạm giam, thi hành án, giải quyết khiếu nại, tố cáo, giám đốc thẩm, tái thẩm. Việc kiểm sát chặt chẽ các hoạt động này sẽ góp phần hạn chế vi phạm, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
4. Kiên quyết đấu tranh phòng, chống tội phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
Trong giai đoạn hiện nay, phòng, chống tội phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ trọng yếu của cả hệ thống chính trị, trong đó ngành Kiểm sát giữ vai trò rất quan trọng. Chỉ thị yêu cầu công tác kiểm sát phải kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa và xử lý; lấy phòng ngừa là chính, đồng thời phát hiện, xử lý kịp thời, khách quan, toàn diện các hành vi vi phạm, tội phạm.
Đối với các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không chỉ xử lý nghiêm người vi phạm mà còn phải chú trọng kiểm sát việc xử lý vật chứng, tài sản và nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản. Đây là yêu cầu hết sức thiết thực, bởi hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng không chỉ thể hiện ở việc xử lý cán bộ sai phạm, mà còn ở khả năng thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và Nhân dân.
Chỉ thị cũng đề cao quan điểm xử lý nghiêm minh nhưng nhân văn, hướng thiện; bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, không vụ lợi, không tham nhũng, tiêu cực. Đây là điểm rất quan trọng, thể hiện tư duy đổi mới trong xử lý vi phạm, vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo và kiến tạo phát triển.
5. Hoàn thiện thể chế, pháp luật và nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn
Chỉ thị đặt ra yêu cầu ngành Kiểm sát phải chủ động tham gia tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận và hoàn thiện thể chế, pháp luật về tư pháp, kiểm sát và các lĩnh vực có liên quan. Trong điều kiện phát triển mới, pháp luật phải vừa bảo đảm tính nghiêm minh, vừa tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, an toàn để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Việc hoàn thiện pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, dân sự, hành chính cần theo hướng hiện đại, đồng bộ, khả thi, nhanh gọn và hiệu quả. Bên cạnh các cơ chế tố tụng truyền thống, Chỉ thị cũng định hướng nghiên cứu các cơ chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, cơ chế xử lý phi tố tụng, cơ chế thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội trong những trường hợp phù hợp. Những định hướng này góp phần giảm thiểu xung đột xã hội, tiết kiệm chi phí tố tụng, đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích công và quyền lợi của các nhóm yếu thế trong xã hội.
6. Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát trong sạch, bản lĩnh, liêm chính và chuyên nghiệp
Con người là yếu tố quyết định chất lượng hoạt động của ngành Kiểm sát. Vì vậy, Chỉ thị đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững về chính trị, trong sáng về đạo đức, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông pháp luật, bản lĩnh, chuyên nghiệp và liêm chính.
Mỗi cán bộ, kiểm sát viên phải lấy phương châm “Công minh, Chính trực, Khách quan, Thận trọng, Khiêm tốn” làm chuẩn mực đạo đức và hành động. Đây không chỉ là yêu cầu về phẩm chất cá nhân mà còn là nền tảng để xây dựng niềm tin của Nhân dân đối với ngành Kiểm sát.
Cùng với đó, cần tăng cường kiểm soát nội bộ, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật Đảng trong chính nội bộ ngành. Một nền tư pháp liêm chính trước hết phải được xây dựng từ những con người liêm chính; một ngành Kiểm sát mạnh phải bắt đầu từ đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, có năng lực và có đạo đức nghề nghiệp trong sáng.
7. Hiện đại hóa ngành Kiểm sát trên nền tảng số
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, hiện đại hóa ngành Kiểm sát là yêu cầu tất yếu. Chỉ thị yêu cầu tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí, chế độ, chính sách và các điều kiện cần thiết để Viện Kiểm sát nhân dân thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Đặc biệt, ngành Kiểm sát cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu lớn trong quản lý, điều hành và hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ. Việc số hóa quy trình nghiệp vụ, kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan tư pháp và cơ quan có liên quan sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc, rút ngắn thời gian, tăng tính minh bạch và khả năng giám sát.
Đồng thời, chuyển đổi số phải gắn với bảo đảm an toàn, an ninh thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật công tác trong môi trường số. Đây là điều kiện quan trọng để xây dựng hệ sinh thái tư pháp số hiện đại, an toàn, hiệu quả, phục vụ tốt hơn yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.
Kết luận
Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị là định hướng quan trọng nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới. Những nội dung trọng tâm của Chỉ thị thể hiện rõ yêu cầu xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và thực sự phục vụ Nhân dân.
