Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, không gian mạng đã trở thành “mặt trận không tiếng súng” mà ở đó các thế lực thù địch triệt để lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Mục tiêu sâu xa của chúng là làm suy giảm niềm tin của nhân dân, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kích động tư tưởng ly khai, tự trị và tạo ra những “điểm nóng” về an ninh, trật tự. Một trong những thủ đoạn nguy hiểm hiện nay là lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Deepfake để ngụy tạo thông tin, cắt ghép video, giả mạo phát ngôn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chức sắc tôn giáo hoặc người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Các nội dung xuyên tạc thường tập trung vào những vấn đề nhạy cảm như đất đai, tự do tín ngưỡng, công tác cán bộ, chính sách dân tộc, từ đó kích động tâm lý hoài nghi, bất mãn trong quần chúng nhân dân. Nguy hiểm hơn, nhiều thông tin giả được dàn dựng tinh vi, đánh vào cảm xúc và tâm lý cộng đồng, khiến người dân khó phân biệt thật - giả nếu thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin. Bên cạnh đó, các tổ chức phản động lưu vong như “Tin lành Đêga”, “Nhà nước Mông” và một số đối tượng cực đoan đội lốt “đấu tranh dân chủ”, “bảo vệ nhân quyền” đã thay đổi phương thức hoạt động theo hướng ngày càng tinh vi hơn. Chúng không còn tuyên truyền bằng các tài liệu đơn điệu như trước mà chuyển sang xây dựng fanpage, kênh TikTok, YouTube, nhóm kín trên mạng xã hội, sử dụng chính tiếng nói, trang phục, âm nhạc, phong tục dân tộc để lồng ghép tư tưởng cực đoan, ly khai vào các nội dung giải trí đời thường. Chính sự “mềm hóa” thủ đoạn chống phá khiến thông tin xấu độc len lỏi âm thầm, tác động theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, từng bước làm phai nhạt niềm tin chính trị của một bộ phận quần chúng. Tại một số địa bàn Tây Nguyên, các đối tượng phản động lưu vong tiếp tục lợi dụng vấn đề “Tin lành Đêga”, quyền sử dụng đất và những khó khăn kinh tế của một bộ phận đồng bào để kích động tư tưởng ly khai, tự trị. Ở một số vùng đồng bào Mông phía Bắc, luận điệu về “Nhà nước Mông” được phát tán dưới vỏ bọc truyền đạo trái phép, mê tín dị đoan và thông tin giả trên mạng xã hội. Tại Tây Nam Bộ, các đối tượng xấu tìm cách lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo và đời sống đồng bào Khmer để xuyên tạc chính sách của Đảng và Nhà nước. Đáng chú ý, các thế lực thù địch luôn triệt để khai thác những sơ hở, thiếu sót trong quá trình thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo ở cơ sở để thổi phồng thành “vấn đề hệ thống”. Từ những vụ việc đơn lẻ, chúng quy kết thành luận điệu “đàn áp tôn giáo”, “xóa bỏ bản sắc dân tộc”, “vi phạm nhân quyền”, qua đó kích động dư luận quốc tế gây sức ép đối với Việt Nam. Thực tế cho thấy, đây không còn là hoạt động tuyên truyền chống phá đơn thuần mà là một dạng “xâm lược mềm” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và niềm tin xã hội. Nếu không được nhận diện đầy đủ và đấu tranh kịp thời, nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ và sự rạn nứt niềm tin trong nhân dân sẽ trở thành thách thức lớn đối với sự ổn định và phát triển của đất nước. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tín đồ tôn giáo, vì thế, không chỉ là bảo vệ một hệ tư tưởng chính trị, mà còn là bảo vệ “phên dậu” tinh thần của quốc gia; bảo vệ sự gắn kết cộng đồng; bảo vệ điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa khát vọng xây dựng nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc.
